Hamburger design

‘Symmetrie is geen design’, riep een oud collega weleens uit als ie achter andermans beeldscherm doorliep waarop zich vormen lieten zien van spiegelende aard. Stukken tekst die vanuit een midden naar links en rechts gelijkelijk verdeeld zijn. Of beeldmateriaal dusdanig geplaatst dat er een evenwicht ontstaat dat aan beide zijden min of meer gelijk is.

Ik ben het niet helemaal met hem eens. Symmetrie heeft wel al fantastische ontwerpen opgeleverd. Maar inderdaad is het vaak onontkoombaar voor designers, en dan lijkt het luiheid.

Neem auto’s.

Symmetrisch, hoe dan ook. 'Het interesseert me niet hoe je het doet! Symmetrisch zullen ze zijn’, moet iemand van belang ooit geroepen hebben. In 99% van de gevallen is de vorm links exact hetzelfde als rechts. Op een tankdop na dan.
Het zou verwarrend worden als dit niet het geval zou zijn. Gevaarlijk wellicht, vermoed ik dan toch. Of wat is de reden?

Een zeldzame bedrijfsauto heeft aan de achterzijde over de volledige breedte een deur die naar één zijde opengaat, maar in vorm wordt toch getracht de looks aan de ene kant overeen te laten komen met die aan de andere kant. En het merk, pats, in het midden natuurlijk. Merken staan altijd in het midden, toch? En symmetrisch als het effe kan; dat merkbeeld. 
Alleen de deurgreep, gedwongen door functionaliteit, laat asymmetrie zien.

Een nog zeldzamere ontwerper (én zijn werkgever) is bijzonder moedig. Het gecreëerde concept is dan ook meteen een vreemde eend in de bijt. Neem deze Nissan Cube van een paar jaren terug alweer.

frans-hamburger-design.jpg

Bijzonder onconventioneel door ook weer de achterzijde. Extra asymmetrisch voor een auto, en daarmee ook wel spannend. Al voelt het ook een beetje raar, alsof er iets ontbreekt. We zijn het denk ik niet gewend. Veel heb ik er ook niet gezien op de weg. Voor Nederland te vreemd, denk ik.

Symmenstrie

Een geweldig symmetrisch ontwerp waarvan ik vind dat het bijzonder geslaagd is zijn we natuurlijk zelf. Als we al ontworpen zijn.
Ik ben dan wel rechtshandig maar mijn linker hand ziet er toch echt hetzelfde uit. Gespiegeld dan. Gelukkig. Men zegt dat de mooiste modellen een bijna perfect symmetrisch gezicht hebben. Dat spreekt ons klaarblijkelijk aan, die vorm van harmonie.

Eentonig design

Nochtans is het voor mij zelden een startpunt, zo’n spiegelbaar gevormd ontwerp. Ik vind het te weinig spannend. Op het saaie af. 
En dat is zelden wat wij designers beogen. Als ontwerper van onder andere verpakkingen kom ik het toch nogal eens tegen of ontkom ik er zelf niet aan. Bij ronde producten is dit vaak het geval, bij rechthoekige producten als doosjes, pakken, zakjes e.d. veel minder. 
De rechthoekige basisvorm biedt meer uitdagende mogelijkheden lijkt het. Potjes en flesjes; geen zijkant of rand te hebben biedt klaarblijkelijk veel minder houvast voor een asymmetrisch ontwerp. Op een denkbeeldige verticale lijn ergens op het etiket, van wat de voorkant moet gaan zijn staat alles netjes gecentreerd boven elkaar. Tenslotte moet de vakkenvuller alles netjes kunnen ‘spiegelen’: het product met de voorzijde naar het hongerige supermarktpubliek zetten. Zo werd het mij als 16-jarige vakkenvuller destijds ook aangeleerd. En die moet dus wel weten wat de voorkant is, zo duidelijk is zo’n symmetrisch ontwerp altijd wel. Hoogstens wordt het merk een beetje naar links geplaatst voor wat opwinding.

Ik noem het ‘hamburger-design’. ‘Sandwich design’ zou je ook kunnen zeggen. Klinkt wat sexyer. Maar het blijft op elkaar gestapeld en een beetje in het midden. Alsjeblieft, Big Mac.

Niet te verwarren overigens met het ‘hamburger-menu design’. Heel andere problematiek, die recent nogal eens voor discussie zorgt onder webdesigners. Wellicht dat een van mijn collegea hier eens over uit wil wijden...

Frans Naus
Art director